|
|
|
|
Güneş
enerjisi, güneşin çekirdeğinde yer alan füzyon süreci ile
açığa çıkan ışıma enerjisidir, güneşteki hidrojen gazının
helyuma dönüşmesi şeklindeki füzyon sürecinden kaynaklanır.
Dünya atmosferinin dışında güneş enerjisinin şiddeti, aşağı
yukarı sabit ve 1370 W/m² değerindedir, ancak yeryüzünde 0-1100
W/m2 değerleri arasında değişim gösterir. Bu enerjinin dünyaya
gelen küçük bir bölümü dahi, insanlığın mevcut enerji tüketiminden
kat kat fazladır. Güneş enerjisinden yararlanma konusundaki
çalışmalar özellikle 1970'lerden sonra hız kazanmış, güneş
enerjisi sistemleri teknolojik olarak ilerleme ve maliyet
bakımından düşme göstermiş, çevresel olarak temiz bir enerji
kaynağı olarak kendini kabul ettirmiştir. Güneş
enerjisi teknolojileri yöntem, malzeme ve teknolojik düzey
açısından çok çeşitlilik göstermekle birlikte iki ana gruba
ayrılabilir:
•
Isıl Güneş Teknolojileri : Bu sistemlerde öncelikle güneş
enerjisinden ısı elde edilir. Bu ısı doğrudan kullanılabileceği
gibi elektrik üretiminde de kullanılabilir.
• Güneş Pilleri: Fotovoltaik piller de denen bu yarı-iletken
malzemeler güneş ışığını doğrudan elektriğe çevirirler.
Vakumlu Güneş Kollektörleri: Bu sistemlerde, vakumlu cam borular
ve gerekirse absorban yüzeyine gelen enerjiyi artırmak için
metal ya da cam yansıtıcılar kullanılır. Bunların çıkışları
daha yüksek sıcaklıkta olduğu için (100-120°C), düzlemsel
kollektörlerin kullanıldığı yerlerde ve ayrıca yiyecek dondurma,
bina soğutma gibi daha geniş bir yelpazede kullanılabilirler.
|
|
|
GÜNEŞ
ENERJİSİ POTANSİYELİ
Ülkemiz,
coğrafi konumu nedeniyle sahip olduğu güneş enerjisi potansiyeli
açısından birçok ülkeye göre şanslı durumdadır. Devlet Meteoroloji
İşleri Genel Müdürlüğünde (DMİ) mevcut bulunan 1966-1982 yıllarında
ölçülen güneşlenme süresi ve ışınım şiddeti verilerinden yararlanarak
EİE tarafından yapılan çalışmaya göre Türkiye'nin ortalama
yıllık toplam güneşlenme süresi 2640 saat (günlük toplam 7,2
saat), ortalama toplam ışınım şiddeti 1311 kWh/m²-yıl (günlük
toplam 3,6 kWh/m²) olduğu tespit edilmiştir. Aylara göre Türkiye
güneş enerji potansiyeli ve güneşlenme süresi değerleri ise
Tablo-1'de verilmiştir.
|
| Tablo-1 Türkiye'nin Aylık Ortalama
Güneş Enerjisi Potansiyeli
Kaynak: EİE Genel Müdürlüğü |
| AYLAR |
AYLIK TOPLAM GÜNEŞ ENERJİSİ
(Kcal/cm2-ay) (kWh/m2-ay) |
GÜNEŞLENME SÜRESİ
(Saat/ay) |
| OCAK |
4,45 |
51,75 |
103,0 |
| ŞUBAT |
5,44 |
63,27 |
115,0 |
| MART |
8,31 |
96,65 |
165,0 |
| NİSAN |
10,51 |
122,23 |
197,0 |
| MAYIS |
13,23 |
153,86 |
273,0 |
| HAZİRAN |
14,51 |
168,75 |
325,0 |
| TEMMUZ |
15,08 |
175,38 |
365,0 |
| AĞUSTOS |
13,62 |
158,40 |
343,0 |
| EYLÜL |
10,60 |
123,28 |
280,0 |
| EKİM |
7,73 |
89,90 |
214,0 |
| KASIM |
5,23 |
60,82 |
157,0 |
| ARALIK |
4,03 |
46,87 |
103,0 |
| TOPLAM |
112,74 |
1311 |
2640 |
|
ORTALAMA |
308,0 cal/cm2-gün |
3,6 kWh/m2-gün |
7,2 saat/gün |
|
|
Türkiye'nin
en fazla güneş enerjisi alan bölgesi Güney Doğu Anadolu Bölgesi
olup, bunu Akdeniz Bölgesi izlemektedir. Güneş enerjisi potansiyeli
ve güneşlenme süresi değerlerinin bölgelere göre dağılımı
da Tablo-2' de verilmiştir.
Ancak, bu değerlerin, Türkiye’nin gerçek potansiyelinden daha
az olduğu, daha sonra yapılan çalışmalar ile anlaşılmıştır.
1992 yılından bu yana EİE ve DMİ, güneş enerjisi değerlerinin
daha sağlıklı olarak ölçülmesi amacıyla enerji amaçlı güneş
enerjisi ölçümleri almaktadırlar. Devam etmekte olan ölçüm
çalışmalarının sonucunda, Türkiye güneş enerjisi potansiyelinin
eski değerlerden %20-25 daha fazla çıkması beklenmektedir.
EİE’nin ölçü yaptığı 8 istasyondan alınan yeni ölçümler ve
DMİ verileri yardımı ile 57 ile ait güneş enerjisi ve güneşlenme
süreleri değerleri hesaplanarak bir kitapçık halinde basılmıştır.
(Güneş Işınımı Veri Satışı)
|
| Tablo-2 Türkiye'nin Yıllık Toplam
Güneş Enerjisi Potansiyelinin Bölgelere Göre Dağılımı
Kaynak: EİE Genel Müdürlüğü |
| BÖLGE |
TOPLAM GÜNEŞ ENERJİSİ
(kWh/m2-yıl) |
GÜNEŞLENME SÜRESİ (Saat/yıl) |
| G.DOĞU ANADOLU |
1460 |
2993 |
| AKDENİZ |
1390 |
2956 |
| DOĞU ANADOLU |
1365 |
2664 |
| İÇ ANADOLU |
1314 |
2628 |
| EGE |
1304 |
2738 |
| MARMARA |
1168 |
2409 |
|
KARADENİZ |
1120 |
1971 |
|
|
|
Güneş
Kollektörleri
Türkiye’de
güneş enerjisinin en yaygın kullanımı sıcak su ısıtma sistemleridir.Halen
ülkemizde kurulu olan güneş kollektörü miktarı 2001 yılı için
7,5 milyon m2 civarındadır. Çoğu Akdeniz ve Ege
Bölgelerinde kullanılmakta olan bu sistemlerden yılda yaklaşık
290 bin TEP ısı enerjisi üretilmektedir. Sektörde 100'den
fazla üretici firmanın bulunduğu ve 2000 kişinin istihdam
edildiği tahmin edilmektedir. Yıllık üretim hacmi 750 bin
m² olup bu üretimin bir miktarı da ihraç edilmektedir. Bu
haliyle ülkemiz dünyada kayda değer bir güneş kollektörü üreticisi
ve kullanıcısı durumundadır.
Güneş
kollektörlerinin ürettiği ısıl enerjinin birincil enerji tüketimimize
katkısı yıllara göre aşağıda yer almaktadır.
|
| Yıl |
Güneş Enerjisi
Üretimi (bin TEP ) |
| 1998 |
210 |
| 1999 |
236 |
| 2000 |
262 |
| 2001 |
290 |
|
|
|
|
|
|
Tükenmez
bir güç kaynağı olan Güneş'ten, bir saniyede dünyaya gelen
enerji Türkiye'nin enerji üretiminin bin 700 katı. Türkiye,
110 gün gibi yüksek bir güneş enerjisi potansiyeline sahip
olmasına rağmen bu potansiyeli yeterince değerlendiremiyor.
Anadolu Üniversitesi (AÜ) Sivil Havacılık Yüksekokulu Öğretim
Üyesi Yrd. Doç. Dr. Vildan Korul, Türkiye'nin, “yerkürenin
güneş kuşağı” diye adlandırılan kuzey ve güney 40 enlemleri
arasında bulunduğunu belirterek, ülkenin güneş enerjisinin
kullanımı için gerekli potansiyele sahip olduğunu kaydetti.
Sürdürülebilir bir kalkınmanın, ancak temiz ve sürekli enerjilerle
sağlanabileceğini ifade eden Korul, şöyle konuştu:
“ABD ve AB bu konunun önemini çok önceden fark etti ve 1954'te
Uluslararası Güneş Enerjisi Topluluğu'nu (ISES) kurdu. Bu
kuruluş, Birleşmiş Milletler bünyesinde kar amacı gütmeden
güneş enerjisi teknolojilerinin ve kullanımlarının geliştirilmesi
çalışmalarını yürütüyor. Güneşten dünyaya saniyede yaklaşık
olarak 170 milyon mega-watt enerji gelmektedir. Türkiye'nin
yıllık enerji üretiminin 100 milyon mega-watt olduğu düşünülürse
bir saniyede dünyaya gelen güneş enerjisi, Türkiye'nin enerji
üretiminin bin 700 katıdır.”
8 MİLYON METREKARE KOLEKTÖR
Korul, Türkiye'nin yıl içerisinde 110 gün gibi hayli yüksek
bir güneş enerjisi potansiyeline sahip olduğunu belirterek,
dünya genelinde 30, Türkiye'de 8 milyon metrekare güneş kolektörü
bulunduğuna dikkat çekti.
SIFIRA YAKIN KİRLİLİK
Kömür, petrol, doğalgaz gibi fosil yakıtların sanılanın aksine
temiz olmadığını ifade eden Korul, “Hidrojen, rüzgar ve güneş
enerjileri sıfıra yakın kirlilikte insanlığın hizmetindedir.
En önemlisi maliyetlerin zaman içinde sıfıra yaklaşmasıdır.
Türkiye'de güneş enerjisinden daha fazla yararlanılması için
gerekli altyapı çalışmaları ve kamuoyunda bu yönde bilincin
oluşturulması gerekmektedir” dedi. |
|
Bu
haber Hürriyet gazetesinin internet adresi teknonet sayfasından
alınmıştır. |
| |
|
|
